De opkomst van gratis games

Runes Of Magic - screenshot - Een gratis MMORPG voor op de PC.

Wat dat betreft is het Free 2 Play-verdienmodel een stuk nieuwer van aard. Het is niet alleen nieuwer, maar het is voor diverse projecten de redding geweest. De online game Lord of the Rings Online dreigde ten onder te gaan door abonnementsgeld te vragen. Toen Turbine Entertainment besloot het spel gratis aan te bieden en spelers te laten betalen voor extra’s in het spel steeg de omzet met vierhonderd procent. Ook het aantal spelers nam toe. Andere voorbeelden die succesvol de overstap naar Free 2 Play hebben gemaakt, zijn onder meer Archlord en Dungeons & Dragons Online. Daarnaast zijn er MMO’s die geheel gratis worden aangeboden, zoals het afgebeelde Runes of Magic van Frogster.

De opkomst van gratis spellen op Facebook en voor de iPhone onderbouwen de trend. Spellen als Smurf’s Village en Tiny Tower worden gratis aangeboden voor de iPad en iPhone. Spelers kunnen vervolgens gamevaluta kopen om het leven in hun spel net iets gemakkelijker te maken. Voor twee of drie euro kan een gamer zichzelf een hoop werk besparen. Dit zelfde gaat op voor spellen op Facebook, waaronder Farmville, Cityville en het vorige week gelanceerde The Sims Social.

Dit nieuwe verdienmodel zorgt voor de komst van nieuwe bedrijven. Zynga (o.a. Farmville), massively multiplayer online game-uitgever Bigpoint en Spil Games, een Nederlandse uitgever van webspelletjes, zijn bekende voorbeelden van bedrijven die nieuwe manieren van geld verdienen aangrijpen. Dit soort bedrijven zagen aan de poten van de troon van Activision Blizzard, Ubisoft en Electronic Arts. Het lijkt dan ook niet meer dan logisch dat bedrijven moeten innoveren. Nieuwe spellen moeten komen die speciaal gemaakt zijn om gebruik te maken van de nieuwe verdienmodellen.

In de afgelopen twee jaar hebben diverse game-uitgevers miljoenen uitgegeven om makers van zogenaamde social games op te kopen. Zo is Playfish verantwoordelijk voor The Sims Social van Electronic Arts, terwijl EA recent ook nog eens Popcap opkocht. Ondertussen zou Zynga een miljardenbedrijf zijn dat nadenkt over een beursgang.

De massa betaalt geen cent

Axel Schmidt - Corporate Communications, Frogster Interactive Pictures AG

Bedrijven geven miljoenen uit om maar mee te kunnen met het bootje dat ‘Free 2 Play’ heet. Gratis spellen aanbieden aan de massa in de hoop dat een klein percentage genoeg geld uitgeeft om het spel rendabel te maken.

“Voor onze online games betaalt vijf tot tien procent van de spelers genoeg geld om er voor te zorgen dat de overige 95 procent gratis kan spelen”, vertelde Axel Schmidt van Frogster Interactive ons. Ik had verwacht dat de een-op-vijf-regel hier op zou gaan, maar kennelijk is het percentage (in ieder geval in dit voorbeeld) nog veel schever.

De eerste kennismaking met het verdienmodel had Frogster enkele jaren geleden met Bounty Bay Online, een online spel dat in 2007 werd omgezet van abonnement naar Free 2 Play. Toen bleek dat hier geld te verdienen viel, heeft het bedrijf nog een paar gratis spellen gelanceerd. Op grafisch gebied is de vergelijking met World of Warcraft, dat toch altijd wordt gezien als het grote broertje waar tegenop gebokst moeten worden, zeer gemakkelijk te maken. Begin volgend jaar komt Frogster echter met Tera, een game waar spelers een abonnement voor moeten afsluiten.

“De ontwikkeling van Tera kost ons tientallen miljoenen, dergelijke premium games zijn geschikt om met een abonnement op de markt te zetten”, beweert Schmidt. Duidelijk wordt het echter niet. Volgens de woordvoerder van Frogster is de aard van een game bepalend voor de manier waarop zijn bedrijf geld wil verdienen. De beslissing moet volgens hem vroeg in de ontwikkeling van een game bepaald worden.

Michael Ryder - Managing Director International Operations, Blizzard Entertainment

Blizzard Entertainment is natuurlijk heer en meester. Met World of Warcraft krijgt de gamestudio elke maand 12 euro per speler binnen. Je kunt de berg met geld al zien liggen als je weet dat de game ruim elf miljoen spelers heeft. Michael Ryder, vicevoorzitter en uitvoerend managing directeur international operations van Blizzard Entertainment, is uiteraard zeer content met het succes van het door menig gamer zo geliefde WoW.

Ondanks het ongekende succes van gratis online spellen wil Ryder niks weten van een gevaar voor World of Warcraft. “We zien het free-to-play verdienmodel niet als iets onvermijdelijks, maar we zijn op de hoogte van de successen die om ons heen geboekt worden”, zegt Ryder. Blizzard zou het gratis aanbieden van een spel alleen overwegen als het past bij de betreffende game.

Geruchten over Project Titan, de nieuwe online game van Blizzard, zullen hierdoor gestimuleerd worden. Titan zou namelijk een gratis online game kunnen worden. Ryder deed geen uitspraken over Titan, maar liet weten dat Blizzard het free-to-play verdienmodel alleen zou omarmen als de game daar geschikt voor is.

Heeft Free 2 Play de toekomst?

Als het gaat om de toekomst dan is het voorlopig koffiedik kijken. Waar iedereen het wel over eens lijkt te zijn, is dat Free 2 Play niet zal verdwijnen. Zo denkt Axel Schmidt dat browsergames en crossplatformgames volledig gedomineerd worden door het Free 2 Play-verdienmodel. Maar games met het abonnement zullen volgens hem niet verdwijnen. “Het is afhankelijk van de game, en als de game goed is dan kunnen alle verdienmodellen werken”, laat de man van Frogster weten. Hiermee sluit Schmidt zich aan bij Mike Ryder van Blizzard. Al liet Ryder weten dat hij meer dan tevreden is met de manier waarop zijn bedrijf geld verdient met World of Warcraft.

Reinout te Brake, oprichter iQu

Bij deze vraagstelling komt echter een bedrijf als iQu (het oude MMO Traffic) om de hoek kijken. Zij volgen gamers jarenlang en kunnen op die manier voorspellen wat voor games interessant zijn voor een bepaalde doelgroep. Hierbij kijken ze niet alleen naar leeftijd en geslacht, maar wordt diep ingegaan op de online interesses van gamers. “Kleine prijsjes voor een spel maken het gemakkelijker voor gamers om te hoppen tussen games”, meent Reinout te Brake van iQu. Dat zou dan ook een reden zijn waarom zoveel online spellen bestaan.

Te Brake denkt dat de game-industrie zichzelf misschien wel ‘in de voet geschoten’ heeft. “Door games gratis aan te bieden, creëer je verwachtingen bij gamers”, zegt de oprichter van iQu. “Het is zaak voor de ontwikkelaar om spelers naar een bepaald level te krijgen en vervolgens die betaling te laten maken. Daarna moeten ze natuurlijk in het spel gehouden worden.”

Ongeacht de keuze van een ontwikkelaar om abonnementsgeld te vragen of het met de verkoop van virtuele goederen te proberen, is er volgens te Brake geen goed en geen fout. “Free 2 Play is momenteel de trend, tenzij jij een game kunt bouwen waar gamers echt voor willen betalen”, zegt te Brake. En om met World of Warcraft af te sluiten… “Zij waren de eerste, en zullen de laatste zijn die de overstap maken naar het free-to-play verdienmodel.”

En als jij denkt dat The Old Republic dan de heilige graal is voor MMO’s met een abonnement, dan moet je te Brake nog overtuigen. “Ik hoor zoveel over The Old Republic dat ik denk dat het wel heel erg oud is…”

Recentelijk is Eva Widermann aangesteld als conceptartieste voor de game Runes Of Magic. Haar eerste werkzaamheden voor deze gratis MMORPG bestonden uit het ontwerpen van kledingstukken voor diverse personages. Hoewel ik weinig met GamesCom heb, vond ik het wel interessant om met Eva te praten. Eva Widermann is namelijk als tekenares al een tijdje actief, en ze heeft menig cover voor bijvoorbeeld magazines uit de fantasywereld ontworpen. Wat beweegt deze dame? Ik sprak met haar even weg uit de drukte van de zaal in de Keulse zon over haar ideeën en motivaties voor het design in Runes Of Magic.

Laat ik je eerst maar even feliciteren. Je bent pas net bezig in de gamesindustrie met het maken van conceptart voor Runes Of Magic…

Ja, dat klopt. Ik ben begonnen met het ontwerpen van een set kostuums. Runes Of Magic is van origine een Aziatische game en met mijn hulp willen ze kledingdesigns die meer gericht zijn op de westerse markt in het spel verwerken.

Veel van jouw ontwerpen komen in de nieuwe uitbreiding, toch?

Ja, klopt.

Wat voor een bronmateriaal gebruik je en waar haal je zoal je inspiraties vandaan voor je designs?

Eva Widermann - Grafisch conceptontwerpster van Runes Of Magic

Oh my god, [lacht] Een grote diversiteit aan inspiraties. Ik ben sinds kort bezig met reënactment [het naspelen van bijvoorbeeld historische gebeurtenissen -red.] en daarnaast heb ik een grote achtergrond op het gebied van wapens en bepantsering. Bovendien ben ik altijd al sterk geïnteresseerd geweest in fantasy. Ik las de boeken en speelde role playing games. Ik haal mijn inspiratie overal vandaan.

Je hebt dus dingen gespeeld als Warhammer?

Ja, daar ben ik nooit helemaal in thuis geweest. [Bij Warhammer] ben ik altijd meer bezig geweest met de designs en natuurlijk de conceptart. Ik blader door de boeken enzo.

Een beetje kijken naar mooie plaatjes…

Ja, ik voel me vaak meer aangetrokken tot het uiterlijk van een wereld van fantasy games. Als freelance artiest heb ik niet bijzonder veel tijd om veel te spelen. Ik kijk dus vaak vrij kort naar een game om een indruk van de sfeer te krijgen, maar het is eerlijk gezegd een lange tijd geleden dat ik een spel heb uitgespeeld. [lacht]

Naast games bekijk je ook veel films.

Runes Of Magic - screenshot - Een gratis MMORPG voor op de PC.

Ik probeer zoveel mogelijk films te kijken en op de hoogte te blijven van films die uit gaan komen.

Ja, maar kijk je alleen naar de stereotype fantasy films als Lord Of The Rings of zijn er ook meer niche films die jou in het bijzonder interesseren?

Ja, ja, er zijn ontzettend veel films. Als je echt om titels gaat vragen, dan zijn er echt teveel om op te noemen. De laatste [die mij wist te boeien] was Watchmen, om er maar eentje te noemen. Er zijn er zoveel…

Films die iets anders zijn, misschien met interessante personages?

Ja, ik ben erg geïnteresseerd in elk… nou, meer de realistische fantasy. Lord Of The Rings is erg goed, maar het is teveel.

Het is te high fantasy…

Ja, te high fantasy. Ik hou daar wel van hoor, begrijp me niet verkeerd. Maar ik hou er zelf meer van een authentieke benadering.

En hoe zou jij je eigen tekenstijl omschrijven dan?

Eva Widermann - conceptart - Een vrouwelijk warrior om extra op te vallen

Ik heb wel een eigen stijl, maar als fantasy artist werk je op commissie en dus moet je luisteren naar datgene wat de klant wil. Als iemand vraagt om een ‘high elf epic’ of whatever, dan doe ik dat. Ik heb niet echt een gelimiteerde stijl. Ik zou ook science fiction kunnen tekenen, of middeleeuws, de oudheid, van alles. Mijn stijl is eigenlijk een mix van alles. Ik denk alleen wel dat mijn stijl meer op realisme gericht is. Ik richt met dus op autenticiteit en kleding en wapens moeten dus functioneel zijn.

Ik heb op je website naar je tekeningen zitten kijken en je gebruikt veel ronde vormen. Er is weinig hoekigs in je ontwerpen te vinden.

[lacht] Dat komt denk ik doordat ik een vrouw ben. [lacht uitbunding]

[Ja, ook ik lach] En is dat dan de enige reden?

Dat denk ik niet. Ik ben natuurlijk een karakterontwerper, dus ik ben al snel geneigd om mijn designs organisch er uit te laten zien. Wanneer je mij vraagt om robotten of ruimteschepen te maken, dus moet ik je teleurstellen. I really suck at that! [lacht weer] Ik kan het proberen, maar het is niet echt mijn ding.

Misschien moet je daar een lineaal bij gebruiken?

[lacht]

Wanneer je vrij bent in de bepaling van een geslacht, bij wat voor een rol of een emotie zou jij dan welk geslacht kiezen? Of wacht, wanneer je een ‘warrior’ moet ontwerpen kies je vaak automatisch voor de man…

Ja, ik ga juist graag voor het tegenovergestelde. Wanneer je het woord ‘warrior’ neemt, denk je meteen aan een macho kerel met veel bepantsering en een zwaar wapen. Als je gaat voor het tegenovergestelde, dan krijg je een warrior met hele andere vaardigheden. Je krijgt iets nieuws. Het is ook een warrior, maar dan iets kleiner en daardoor misschien wendbaarder. Wanneer je [als conceptartist] wil opvallen, moet je juist dingen anders doen dan de massa.

En hoe ben je dan bij Runes Of Magic terechtgekomen?

Ze hebben mij gevraagd! [lacht]

Kan je mij iets vertellen over het ontwikkelingsproces van het punt dat jij iets tekent tot het in de game komt?

Eva Widermann - conceptart - Een stoere fenix?

Dat werkt erg makkelijk eigenlijk. Het is erg fijn om met ze samen te werken. Als voorbeeld. Het laatst ding dat ik ontworpen heb, was een nieuwe kostuumset. Het was gebaseerd op een thema; hooglanden, scandinavisch, keltisch. Dus ik heb een paar snelle schetsen gemaakt en die heb ik opgestuurd naar ze. Zij geven hier dan feedback op ‘we willen meer zus of juist minder zo’. Vervolgens kom ik met een tweede design. Dan maak ik bijvoorbeeld de rok langer of korter, of maak ik het borstplaat groter, whatever. Het is allemaal vrij simpel. Ik maak een concept, en de ontwikkelaars gaan dat vervolgens vertalen naar iets wat in de game komt. Tenslotte komt daar kleur overheen, en wordt er een 3D-model gemaakt van het personage.

En zodra het een 3D-model is, krijg jij het nog een keer te zijn om commentaar te leveren?

Nee, nee, ze hebben van die driedimensionale skeletten. Wanneer mijn rok te lang is voor het 3D-model, dan moet het aangepast worden om te passen op het skelet. Ze kunnen dus kleine dingen aan mijn designs aanpassen, maar de stijl van de kleding blijft gelijk.

Wat voor materialen gebruik je eigenlijk voor je designs? Alleen een potlood?

Ik vind het heerlijk om schetsen te maken omdat je handen lekker vrij zijn en niet elke streek met het penseel funest hoeft te zijn voor je ontwerp. Daarna scan ik het in om het te digitaliseren. Vervolgens is het veel makkelijker en sneller om designs aan te passen, kleuren te veranderen, of gezichten te bewerken. Bovendien is het [digitaliseren] nodig omdat je niet urenlang kunt doen over één design.

Hoelang duurt het eigenlijk om één ontwerp te maken voor één personage, één kledingset?

Over de grove schets duur ik ongeveer twintig minuten. Wanneer ik het grove ontwerp ga uitwerken met kleuren en details dan kan ik er best twee weken over doen. Al komen er in die tijd ook nog allemaal anderen opdrachten voorbij natuurlijk. Ik ben in die twee weken niet alleen met dat ene design bezig. Bovendien hangt het van het aantal veranderingen af dat je moet doorvoeren.

Kijk je eigenlijk ook naar historische kleding?

Runes Of Magic - screenshot - Dergelijke outfits zijn ontworpen door Eva Widermann.

Ja heel erg veel. Kleding uit de Middeleeuwen rond het jaar 900 tot en met de Renaissance.

En richt jij je dan vooral op de elite uit die tijdperken of ook op de armere mensen?

Nee, nee, ik kijk naar alles. Het is belangrijk om verschillende soorten personages te kunnen tekenen. Elke bevolkingsklasse heeft immers zijn eigen klederdracht en dat is erg belangrijk voor mijn designs. Het kunnen de kleine details zijn die een karakter maken tot wat het is.

Wat is het meest frustrerende wanneer je kleding voor personages aan het ontwerpen bent?

Wanneer je een heel personage ontwerpt en iedereen is helemaal enthousiast, en dan is er één persoon – de baas – die het niets vindt en dan moet ik alles weer helemaal opnieuw doen. Dat is erg frustrerend.

En dat overkomt je vaak?

Nee, nee [lacht] maar je moet dan gewoon even door de zure appel heen bijten.

Op je website, heb je een flink aantal design staan met naaktheid.

Ehh ja ja [lacht. of is het meer giechelen?]

Waarom dat?

Conceptart door Eva Widermann - 'Sex sells,' zei ze.

Mensen kunnen het waarderen. [lacht] sex sells [lacht wederom] Het hangt een beetje van het een type naakt. Ik denk niet dat ik snel iets met porno ofzo zou doen, [lacht alweer] Ik gebruik alleen esthetisch naakt. Ik laat toch niet heel erg veel tieten ofzo in mijn schetsen zien?

Nee, dat viel wel mee hoor.

Ik snap het wel hoor, maar als artiest moet je ook wel wat naakt in je designs hebben zitten. Anders gaan mensen weer denken dat je een beetje preuts bent.

Wanneer je aan het ontwerpen bent, vind je het dan leuk om de grenzen te verleggen? Ik bedoel, probeer je ook echt om jouw ‘omstreden’ design in een game te krijgen?

Oh ja zeker. Ik ben altijd vrij om mijn eigen ideeën in te brengen, want dat is immers toch je taak als artiest. Je moet voor wat creatieve inbreng zorgen. Al moet ik me ook wel eens aanpassen. Wanneer een klant echt perse een vrouwelijke dwerg met een baard wil, dan doe ik dat. [lacht] Ze betalen me tenminste.

Wat voor karakter vind jij het leukst om te tekenen?

Ehmm… oude mannen!

Meen je dat?

[begint hard te lachen] Ja, dikke oude mannen.

Waarom?

Er is een ontzettend grote diversiteit hierin te vinden. Ik denk altijd terug aan mijn ‘live drawing’ sessies op de kunstacademie. Er waren enkelen modellen in de zestig en eentje was zelfs tachtig. En ze waren naakt. Het was voor ons een oefening om echte mensen na te tekenen, een training. Anatomie enzo. En het was zo ontzettend interessant! Ik bedoel, de benen, en de grote buik, en het haar overal, de schouders. Het is niet mooi, maar het is interessant om lelijke dingen te tekenen.

[ik begon hier keihard te lachen]

Runes Of Magic - screenshot - Natuurlijk een wereld vol met magie.

[lacht] Ze zijn ook een goede inspiratie voor monsters. [zei ze tussen het lachen door]

[lacht] Oh mijn god, ik ga je hier op quoten. Gebruik je nog steeds echte modellen?

Nee, niet meer. Op school had ik elke dag vier uur lang modellen natekenen. Drie jaar lang. Dus dat wil ik eigenlijk niet meer doen.

Jij hebt zo ontzettend veel naakte mensen gezien!

[lacht] Ja zeker! Omdat ik een karakter designer ben.

Sommige mensen zullen misschien denken dat het een geweldige baan is…

Oh nee, nee, het aantal mooie modellen is ontzettend zeldzaam. Maar dan toch, het is de diversiteit die je te zien krijgt. De diverse vormen van lichamen.

Het is niet allemaal Hollywood.

Ja juist! Om eerlijk te zijn heb ik een hekel aan Hollywood. Het is zo nep. Alles moet mooi en omgepompt zijn. Het is veel interessanter om een stukje realisme in mijn designs te stoppen om op die manier de spelers meer binding te laten hebben met de karakters. Dat waarderen ze veel meer.