De index, het getal dat aangeeft hoeveel procent een spel verkocht heeft ten opzichte van de verkoop van het best verkochte spel, geeft aan dat de top drie nauwelijks voor elkaar onder doet. Met 100, 98 en 97 procent liggen Battlefield 3, De Sims 3 en Call of Duty: Modern Warfare 3 erg dicht bij elkaar. Het is bovendien opmerkelijk dat Battlefield en Call of Duty pas in eind oktober en begin november op de markt kwamen. Daarnaast was er De Sims 3, een spel dat werd uitgegeven in juni 2009.

De nummers vier tot en met tien van de verkooplijst (GfK) moeten het doen met een indexcijfers van 57 tot minimaal 46. Ook hier zit weinig verschil in. Toch zien we in dit lijstje wederom spellen die vorig jaar verschenen. Zo staat World of Warcraft: Cataclysm op de zevende plaats, op de voet gevolgd door het schietspel Call of Duty: Black Ops. Beide spellen verschenen in 2010. Ook niet alle uitbreidingen voor De Sims zijn dit jaar verschenen.

Het enige spel waar ik als gamer naar kijk, buiten de top drie, is The Elder Scrolls V: Skyrim. Het rollenspel gooit hoge ogen bij critici en weet ook bij consumenten de juiste snaar te raken. In het Verenigd Koninkrijk heeft het Call of Duty van de troon gestoten. Dat zegt wel iets over de populariteit van de game. Toch weet Skyrim de Nederlandse massa niet te bereiken.

Is gamen op de pc een doodlopende zaak?

Als je kijkt naar deze verkooplijst dan moet je concluderen dat het geen nut heeft dure spellen te ontwikkelen voor de pc. Alleen bekende merken als Call of Duty, De Sims en Battlefield maken een kans. World of Warcraft teert op zijn bestaande abonnees en Skyrim zouden we als gelukstreffer kunnen bestempelen. Gelukkig zegt de verkoop van pc-games in Nederland vrij weinig over de populariteit van spellen.

Real Racing 2 HD - draadloze splitscreen multiplayer via Apple TV op televisie, gespeeld op iPhone 4S en iPad 2.

Onderzoeken van Newzoo tonen aan dat online gamen op websites of spelletjes op tablets en smartphones in ons land erg populair zijn. De manier waarop we games spelen is aan het veranderen, en zoals vaak wordt verandering het eerst gevoeld op de pc. Online gamen, voice chat en nu de opkomst van een nieuwe generatie gamers. Gamers die spellen spelen op Facebook, op Spelletjes.nl en tablets. Daarnaast worden browsergames steeds uitgebreider. Complete MMO’s, strategiespellen en shooters kunnen gratis gedownload of gestreamd worden om urenlang te spelen. Hier komt geen winkelverkoop om de hoek kijken. Ontwikkelingen in cloudgaming, zoals Gaikai en Onlive, maken het mogelijk de nieuwste computerspellen op relatief oude computers te spelen.

De kans is dus zeer zeker aanwezig dat de verkoop van pc-games nog verder zal stagneren. Bekende merken zullen volgend jaar nog steeds, en misschien nog meer, de verkooplijst domineren. Dat betekent echter niet dat gamen op de pc dood is. Er wordt alleen op nieuwe manieren geld verdiend. Games worden een service in plaats van een product, en misschien wordt daarmee de weg vrij gemaakt voor een wereld waarin we overal en altijd ons favoriete spel kunnen spelen ongeacht welk apparaat je op dat moment gebruikt.

De derde golf

Richard Garriott - ging de ruimte in gewoon omdat hij dat kon doen.

In een uitgebreid interview met Gamasutra zegt Garriot dat hij alle drie de golven van de game-industrie heeft meegemaakt. Hij werkte bij de start van deze industrie aan de Ultima-serie, waarna hij als eerste een MMORPG maakte in de vorm van ‘Ultima Online’. Na MMO’s als ‘Lineage II’ en ‘City of Heroes’, was het uiteindelijk ‘Tabula Rasa’ dat Garriott deed besluiten om uit de industrie te stoppen. Nu, aan het begin van de derde golf, komt ‘Lord British’ terug een bedrijf dat zich richt op social gaming. Volgens Garriott ligt hier de nieuwe uitdaging van de game-industrie.

Ondertussen zijn er samen met Garriott nog meer kopstukken van de game-industrie die zijn gedachtegang wel kunnen volgen. Zo ziet ook Sid Meier, van Civilization-faam, wel iets in het sociale gamen op Facebook. Niet gek dus dat de Gareth Davis van Facebook de nieuwe revolutie in games heeft geclaimd. FarmVille, om maar een populair spelletje te noemen, trekt dagelijks ruim 32 miljoen gamers. Daarnaast laat Nintendo ons met z’n allen in de woonkamer spelen op de Nintendo Wii, en is de Nintendo DSi XL zo groot dat andere kinderen over de schouder van de speler mee kunnen kijken. En kunnen gamers elkaar via de iPhone steeds weer uitdagen via diverse spellen, of elkaar helpen in (mijn nieuwe verslaving op de iPhone) ‘We Rule’ van ngmoco:).

Social gamen nog erg beperkt

De invloed van de sociale wereld, de noodzaak om contact te hebben met andere gamers, staat nauw verbonden met onze drang om altijd bereikbaar te zijn. De opkomst van de mobiele telefoon in het begin van de jaren negentig ging gelijk op met de komst van het internet. Toen de permanente internetverbinding via kabel in Nederland arriveerde, had het gros van de mensen (toegang tot) een eigen e-mailadres (freemail, dds, hotmail, wie kent ze niet?) en een eigen mobieltje met Snake er op. Voor games betekende deze opkomst van connectiviteit dat PC’s en spelcomputers werden verbonden aan het internet. De komst van multiplayer ervaringen van singleplayer games was het gevolg. Shooters waren niet langer shooters, maar waren nu ook online tegen elkaar speelbaar. Datzelfde gaat op voor sportgames en zelfs voor RPG’s waarvan ‘World of Warcraft‘ nu vaandeldrager is.

DrawRace - Met drie spelers kan je racen op één iPhone. Daarnaast kan je highscores van andere spelers proberen te verbeteren.

Goed, we kunnen praten met andere gamers via het internet. Maar echt sociaal is het niet. Zelfs in een game als ‘World of Warcraft’ is het sociale aspect van de game niet vereist om van het spel te kunnen genieten. Je kunt je uren vermaken met het afmaken van tegenstanders in Battlegrounds zonder dat je echt goed hoeft samen te werken. De gigantische groei van sociale netwerken als Facebook en Twitter zijn een indicatie van een tijd die komen gaat. Ontwikkelaars verwerken functies in hun spellen waarmee spelers hun vrienden via hun sociale netwerken kunnen attenderen op hun progressie in de game. Dit zijn echter beperkte en zelfs bekrompen manieren om gebruik te maken van een sociaal netwerk.

Daarom is het ook zo goed dat bedrijven als Zynga op Facebook en ngmoco:) op de iPhone zo goed gebruik weten te maken van sociale netwerken op hun specifieke platform. Spelers spelen hun eigen spel, maar kunnen binnen hun sociale netwerk hulp vinden of uitdagingen vinden die zorgen voor extra spelplezier. Het aspect van samenwerken, elkaar uitdagen en helpen, en natuurlijk het vergelijken van de prestaties, zorgt er voor dat gamers geneigd zijn om terug te keren naar het spel.

De volgende stap

Omnipresent Games als vierde golf?

Ondertussen worden games technisch veel mooier, maar graphics zijn niet de volgende stap. Dat is puur iets dat mogelijk wordt door de ontwikkeling van hardware. Kijk je echter naar de ontwikkeling van games als medium, als fenomeen, dan heeft Garriott absoluut een punt. Grafisch krijgen we ooit heus wel Crysis op een telefoon, daar moeten we ons geen zorgen om maken. Het zou echter stilstand zijn wanneer we Crysis inderdaad op een telefoon gaan spelen, want dat zou haast kunnen betekenen dat games als medium geen ontwikkeling hebben doorgemaakt. Van game, naar online game, naar sociale online game. Dat is een evolutie, of misschien wel een revolutie.

De volgende stap is het altijd toegang hebben tot een game. Een game zouden we moeten kunnen ervaren wanneer we thuis zijn, maar ook onderweg, of juist wanneer we bij vrienden zijn. Enerzijds ben ik dan geneigd om te denken dat een game onderweg een mindere ervaring biedt dan diezelfde game thuis, maar waarom zou het niet een ‘andere’ ervaring kunnen bieden. Een ervaring die dieper gaat dan enkel de Auction House uit World of Warcraft op de iPhone aanbieden. Eentje die het mogelijk maakt om echt iets te doen, echt een avontuur te beleven. Games gaan steeds meer deel uitmaken van ons leven. Op de iPhone hebben we altijd al spelletjes bij de hand, en een game als ‘We Rule’ maakt letterlijk inbreuk op je leven.

Vorige week voorspelde Hideo Kojima dat er in de toekomst geen console war meer zal zijn. Software functioneert dan binnen een netwerk en geheel onafhankelijk van de hardware. Die toekomst zit er misschien inderdaad wel aan te komen. Sony en Microsoft plaatsen hun eigen netwerk steeds centraler. Bovendien wordt er in potentie meer geld verdiend aan zo’n netwerk dan met de verkoop van spelcomputers. Dit gaat helemaal op wanneer digitale distributie alom vertegenwoordigd is. Dit is slechts een kwestie van tijd, en zodra internet echt overal toegankelijk is, kunnen games ook altijd overal zijn. Wellicht dat we in de toekomst dan wel kunnen spreken van de vierde golf: de ‘omnipresent game’.

En nu?

Voorlopig zal de ontwikkeling van social gaming nog flink evolueren. Het duurde jaren om van Ultima Online naar World of Warcraft te komen, om maar niet te spreken van de weg die het FPS-genre heeft afgelegd vanaf Wolfenstein 3D tot en met Call of Duty Modern Warfare 2. Social gaming staat nog maar in de kinderschoenen. Op dit moment ervaren we de eerste stap, en wanneer we een klein stapje extra zetten zal multi-platform social gamen een belangrijke volgende zet worden. Wanneer we die stap zullen zetten, is mij verre van duidelijk. En welke bedrijven we dan aan de top zullen zien staan, staat nog lang niet vast.

Tegenstellingen zien we niet alleen in de stad Los Angeles zelf. Armoede woont naast de luxe van grote bedrijven als Universal en winkelt in winkelcentra die er uit zien alsof ze rechtstreeks uit Disneyland komen. Ondertussen blijft iedereen beleefd en houdt men zich aan de regels die horen bij hun positie.

Peter Moore en Pete Sampras spelen een potje tennis in EA Grand Slam Tennis voor de Nintendo Wii

Op de eerste dag van de E3 heb ik twee persconferenties bij mogen wonen. Eentje wist iedereen van hun stoel te blazen, en de andere was zo voorspelbaar dat ik halverwege in slaap had kunnen vallen en nog niets gemist zou hebben. De saaie persconferentie was die van Electronic Arts. Er waren geen nieuwe aankondigingen die mij verbaasten, al kregen we wel de eerste beelden te zien van Mass Effect 2, Star Wars The Old Republic en natuurlijk kwam Pete Sampras op het podium om te tennissen.

De dag begon goed, ontzettend goed. Microsoft beet de spits af en deed dit naar behoren. Paul McCartney en Ringo Starr kwamen op het podium voor de promotie van The Beatles: Rock Band. Het publiek ging uit z’n dak en zo wist Microsoft ons meteen lekker te maken met alles wat we die dag te zien zouden krijgen. De maker van de Xbox 360 wil de positie binnen de casualmarkt, een markt in handen van Nintendo, versterken. Daarnaast moet de liefde van de hardcore gamer in handen van Microsoft komen. Er werden een aantal grote games aangekondigd. Niet alleen kwam Hideo Kojima op het podium om Metal Gear Solid: Rising exclusief voor de Xbox 360 te onthullen, ook werden de eerste beelden getoond van Crackdown 2, Halo: Reach en Left 4 Dead 2. Tel daar multiplatform games als Modern Warfare 2 en Tony Hawk Ride bij op en je weet dat je met je Xbox 360 een leuke aankoop hebt gedaan.

Microsoft's podium voor de perspresentatie op de E3 2009.

Toch zou Microsoft het niet kunnen redden met alleen maar games. Er moet natuurlijk altijd een schepje bovenop. Daarom zal Microsoft een samenwerking aangaan met de sociale netwerkdiensten Twitter en Facebook. In de herfst van dit jaar komen deze diensten beschikbaar voor alle Xbox 360 bezitters. Boven zullen betaalde abonnees met een Gold abonnement toegang krijgen tot Zune Video. Deze videoservice zal het mogelijk moeten maken om films te huren. Deze films worden live gestreamd in full HD. Op deze manier wil Microsoft de Xbox 360 niet alleen tot een spelcomputer maken, maar het moet echt een sociale ervaring worden. Het zijn de leuke extra’s die de Xbox 360 anders maakt dan de concurrentie.

De klapper van de presentatie kwam van Peter Molyneux, de topman van Lionhead Studios. Deze Fransman presenteerde zijn kindje, Milo. Milo is een virtueel jongetje dat reageert zoals een echt mens dat zou doen. Je kunt praten, booskijken en ga zo maar door. Dit alles wordt geregistreerd door een nieuwe camera genaamd ‘Project Natal’. Wanneer er iets opvallend is tijdens deze E3, dan is dat wel de aankondiging van Project Natal. Bewegingen kunnen driedimensionaal worden geregistreerd en het apparaat is in staat om stemmen te herkennen. Gamen zonder controller zal een feit moeten worden. De belofte is schitterend en het promotiefilmpje was ‘mind blowing’. Elke lichaamsbeweging wordt herkend en vertaald naar de game. Je kunt zelfs in de stijl van de film Minority Report door menu’s bladeren! De demonstratie op het podium waarbij ballen werden teruggeslagen en er virtueel werd geverfd, waren interessant maar niet zo indrukwekkend als de gemaakte belofte van Peter Molyneux. Menselijke interactie met iets dat virtueel is. We kunnen alleen maar hopen dat Judgement Day nooit zal komen, want hoe geweldig deze nieuwe technologie ook is… dat zou een vervelende toekomst zijn!